Circulariteit speelt een steeds grotere rol in het ontwerp van de openbare ruimte. Maar hoe vertaal je dat naar concrete keuzes in materialen, ontwerp en productie? We spraken met Feiko, Product Designer bij VelopA, over de praktijk achter circulair ontwerpen. In een periode waarin initiatieven zoals De Week van de Circulaire Economie (19 t/m 27 maart 2026) extra aandacht vragen voor circulair denken, wordt duidelijk hoe belangrijk deze vertaalslag is.
Hoe vertaal jij de toenemende vraag naar circulariteit naar concrete ontwerpkeuzes? Waar begin je als designer?
“Verreweg de meeste materialen waar wij mee werken zijn in de basis circulair,” vertelt Feiko. “We werken hoofdzakelijk met staal, hout en beton. Staal is bijvoorbeeld eindeloos recyclebaar zonder verlies van kwaliteit. Hout kan zowel in een biologische als technische kringloop worden hergebruikt en beton wordt vermalen tot granulaat voor nieuw gebruik.”
Volgens Feiko begint circulariteit bij het zuiver houden van materialen. “Je moet voorkomen dat je materialen met elkaar vermengt. Lijmen vermijden we bijvoorbeeld en we zorgen dat onderdelen eenvoudig demontabel zijn. Zo blijven grondstoffen bruikbaar.”
Tegelijkertijd kijkt hij verder dan alleen circulariteit. “Duurzaamheid gaat ook over CO₂-uitstoot. Staal en beton hebben bijvoorbeeld een hoge impact. Daarom zoeken we continu naar verbeteringen in materiaalgebruik en productieprocessen.”
Wat maakt een product echt circulair vanuit ontwerpperspectief?
“Een circulair product op zichzelf bestaat eigenlijk niet,” legt Feiko uit. “Circulariteit ontstaat pas als producten onderdeel zijn van een gesloten kringloop.”
In een ideale situatie keren producten terug naar de fabrikant. “Dan kun je ze opknappen en opnieuw inzetten, waardoor alle toegevoegde waarde behouden blijft. Helaas is de praktijk nog vaak lineair en vallen we terug op recycling, wat eigenlijk pas een laatste stap is.”
Tegen welke uitdagingen loop je aan bij het ontwerpen van circulair straatmeubilair?
“De grootste uitdaging is het sluiten van de keten,” zegt hij. “Onze producten staan vaak 10 tot 20 jaar buiten. Het is lastig om over zo’n lange periode afspraken te maken over terugname.”
Ook upcycling brengt uitdagingen met zich mee. “Je bent afhankelijk van reststromen. Als vraag en aanbod niet in balans zijn, werkt het simpelweg niet.”
Daarnaast is er scepsis nodig richting nieuwe materialen. “Veel zogenaamd circulaire materialen zijn composieten die uiteindelijk niet recyclebaar zijn. Dan creëer je alsnog een lineair product.”
Kosten spelen ook een rol. “Duurzame materialen en productiemiddelen zijn vaak duur, zeker bij kleinere series zoals in straatmeubilair.”
Kun je een voorbeeld geven van een product waarin circulariteit vanaf de tekentafel is meegenomen?
“Een mooi voorbeeld is onze plantenbak Secundo,” vertelt Feiko. “Die maken we van hergebruikte hardhouten voordeuren uit renovatieprojecten.”
De productie gebeurt lokaal en sociaal. “Een sociale werkplaats haalt de deuren uit elkaar en maakt er nieuwe producten van. We hebben zelfs varianten waarbij je nog ziet dat het materiaal een tweede leven heeft, en varianten waarbij dat juist niet zichtbaar is.”
Hoe zie jij de rol van design in de toekomst van de openbare ruimte?
“Ontwerpers moeten hun verantwoordelijkheid nemen,” stelt hij. “Circulariteit moet een integraal onderdeel worden van hoe we ontwerpen.”
Volgens Feiko is het technisch al mogelijk. “Het is vooral een keuze. Een keuze die vraagt om investering en samenwerking in de hele keten.”
Als je één ontwerpprincipe zou moeten kiezen voor gemeenten, wat zou dat zijn?
“Cradle to Cradle,” zegt hij resoluut. “Het echt sluiten van ketens.”
Hij benadrukt dat het verder gaat dan materiaalgebruik alleen. “Een product kan van gerecycled materiaal zijn, maar als het uiteindelijk wordt verbrand, schiet je er niets mee op. We moeten toe naar systemen waarin grondstoffen eindeloos herbruikbaar zijn, zonder kwaliteitsverlies.”
De inzichten van Feiko sluiten aan bij de bredere beweging richting een circulaire economie. Tijdens De Week van de Circulaire Economie laten bedrijven, overheden en kennisinstellingen zien hoe circulair innoveren er in de praktijk uitziet. Hoewel wij als VelopA zelf niet deelnemen, ondersteunen we dit initiatief van harte. Het vergroten van bewustwording en het stimuleren van concrete stappen zijn essentieel om de transitie te versnellen.
Voor ons is circulariteit geen ambitie op papier, maar een verantwoordelijkheid in ontwerp en uitvoering. Want alleen als we vandaag bewust ontwerpen, zorgen we ervoor dat grondstoffen morgen nog steeds waarde hebben.
